Statements: Lord Prime Minister

A list of the latest speeches and addresses made by the Lord Tu'ivakano, the Prime Minister of Tonga. Full transcripts is available on the website. For more information: please contact the Prime Minister's Office on (676) 24644 or email This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Me'a 'a e 'Eiki Palemia: Ta'u 10 'o e Kautaha TCC

E-mail Print PDF
5 Fepueli 2011 Ko e Me'a ‘a e ‘Eiki Palemia Nopele Tu'ivakano, pea ko e ‘Eiki Minisita Fakamatala mo e Fetu'utaki lolotonga e ‘Ilo Pongipongi (prayer breakfast) ‘i he Hall Kolisi Kuini Salote ke faka'ilonga'i e a'usia e ta'u ‘e 10 e fai fatongia e Kautaha Fetu'utaki ‘a Tonga (TCC).

Tapu mo e ‘Afio 'a e tolu taha'i 'Otua,

Fakatapu atu foki kia Lopini mo e Houeiki;

'Oatu mo e Fakatapu ki he tangata'eiki Palesiteni Faifekau; Toketa 'Ahio kae'uma'a e hoa Loukinikini;

Fakatapu atu foki ki he Pule 'a e kau Talekita 'o e Poate; Robert Bolouri pea ‘oatu m oe

Fakatapu ki he Talekita ka'e'uma'a 'a e Potungaue TCC.

Kole pe mu'a keu hufanga he ngaahi talafakatapu kuo 'osi hono 'aofaki he tangata'eiki Palesiteni ka'e 'ata pe mu'a ke fakahoko atu 'a e fatongia ko 'eni pea kou tui kapau 'oku celebrate pe ho'oto ta'u hongofulu he ta'u kotoa pe faka'ofo'ofa ‘aupito. Pea ‘oku 'iai 'a e fakafeta'i ki he Tu'i 'o e Langi 'a e fakakoloa 'a e 'aho pea kou tui ko e 'aho faka'ofo'ofa ko e 'aho fakafiefia ki he Potungaue Fetu'utaki 'a Tonga.

Na'e fokotu'u foki 'ae Kautaha Fetu'utaki 'a Tonga 'i he aho 5 Fepueli 2001 'aia koe ta'u 'eni 'e 10 'o hange pe koia na'e lave ki ai 'ae Talekita neongo koe ki'i ta'u si'isi'i koe 'oku faufau'ua 'aupito 'ae tokoni na'e fai ki he Pule'anga.

'I he fokotu'u koia na'e 'iai 'a e taumu'a ke fakatahataha'i 'a e fetu'utaki ki tu'apule'anga 'aia na'e fakalele 'i he Kautaha Cable & Wireless pea mo e fetu'utaki fakaloto fonua 'aia na'e fakalele he Komisoni Fetu'utaki 'a Tonga.

Ko e Kautaha Fetu'utaki 'a Tonga koe taha ia 'a e kautaha makehe mei he Pule'anga  'aia 'oku ne fakangaue'i 'a e kaungaue fakatokolahi taha 'i Tonga ni 'o hange koia na'a mou fanongo ki ai 'i he toko 300. Pea koe kautaha ko 'eni 'i he ngaahi pisinisi 'a e Pule'anga 'oku lahi taha 'enau tokoni fakapa'anga mai ki he Pule'anga 'i he founga koe dividend pe ko e tukuhau 'i he ta'u ko 'eni e 10 kuo hili.  'Aia kuo laulau miliona 'a e pa'anga kuo ne tuku mai ke fai 'aki 'ae ngaue 'a e Pule'anga 'o hange koia na'a mou fanongo ki ai meimei ki he 60 miliona.

'Oku tau fakamalo'ia 'a e ngaahi ngaue kuo lava'i he kautaha ni ka'e tautautefito ki he tafa'aki koe 'o e telefoni to'oto'o 'aia 'oku 'iloa fakapapalangi koe ‘mobile cellular' pea pehe foki ki he ‘Internet'.

Kuo lava ke hoko 'a e fetu'utaki telefoni to'oto'o 'o tofuhia 'a e ‘Otu Tonga tukukehe pe ‘a mautolu mei Vailahi 'oku kei tatali pe. 'Aia ko mautolu koe mei fonua mama'o atu mau kei ngaue'aki pe 'ae telefoni laine ka koia mei he kainga Vailahi tau ki'i tatali pe mei vave pe 'ae taimi.

Pea kuo tau 'au foki 'eni ki he tu'unga kuo lava pea toe fakahoko 'ae Fetu'utaki ‘Initaneti 'i he telefoni to'oto'o. Pea kuo toe lava foki ke fakahoko 'ehe kautaha 'i Tisema 'oe ta'u kuo'osi 'ae fetu'utaki ‘Intaneti 'i he founga 'oku ui koe ‘4th Generation' aia koe fuofua taimi ia ke fakahoko ai ae tu'unga fetu'utaki ko 'eni 'i he Pasifiki.

'I he lolotonga ni 'oku 'iai 'ae palani ngaue 'ae kautaha ki hono fakalelei'i 'ae ngaahi fetu'utaki 'i he  telefoni laine ke lava ke toe fakahoko ae ngaahi sevesi fo'ou o hange koe televisione, ‘initaneti moe vitio ki he taimi 'oku fiema'u koia (on demand), pea pehe foki ki he ngaahi sevesi 'oku nau fiema'u 'ae ngaahi ‘bandwidth' ‘a ia ko hono 'uhinga ki he 'ivi fakaletio e lahiange 'a e ngaahi ‘information' e lava ke ke tanaki. Koia ai kuo 'osi kamata 'ae ngaue 'ae Kautaha ki hono fokotu'utu'u ‘a e ngaue fekau'aki moe ‘fibre optic' ke fakahoko ‘aki ‘a e ngaahi sevesi ‘oku lave kiai ‘i olunga.

Koe ngaahi fakalakalaka kotoa ko 'eni 'e fu'u faingata'a 'ia ke fakahoko aki ‘a e founga ngaue faka-satelaite ‘oku tau lolotonga ‘i ai i he taimi ni. Ko hono ‘uhinga pe ‘uluaki ‘oku fu'u mamafa ‘aupito pea toe 2 ‘oku fakangatangata pe ‘a e fetu'utaki faka-satelaite pea ‘oku ou tui Hou'eiki kimoutolu ko 'ena 'oku mou ngaue'aki ae ngaahi ‘computer internet',  kou tui pe mahino kia kimoutolu ‘a e tu'unga ‘oku ‘i ai ‘etau ngaue'aki 'a e satelaite.

Koia oku lolotonga ngaue malohi ‘a e Kautaha Fetu'utaki 'o Tonga na lava ke fakahoko ‘a Tonga ni ki tu'apule'anga ‘o fou ha ‘cable fibre optic' ka lava eni ‘oku ‘i ai ‘a e tui te ne to'o atu ‘a e ngaahi palopalema mo e ngaahi faingata'a ‘oku ne ha'iha'isia kitautolu 'i he fetu'utaki faka-satelaite.

Pea ‘oku ‘i ai' a e fiefia ke fakahoko ‘aki ‘a e tokoni mai ‘a e World Bank kae'uma ADB pea moe Pule'anga ke ne fakahoko ‘a e ngaue koeni.

‘Oku' oatu ‘a e talamonu ‘a e Sea pea mo e Kau Talekita ‘o e Poate  pea pehe foki ki he kau ngaue hono kotoa ‘a e Kautaha Fetu'utaki 'o Tonga  ‘i hoomou a'usia ‘a e makamalie ko 'eni koe ta'u 10 ‘a ho'omou fai fatongia.

Koe pole leva kia kimoutolu ke mou feinga ke ‘inasi ‘a e tokotaha Tonga kotoa pe ‘i he fakalakalaka 'o e fetu'utaki ‘i he ngaahi ta'u ka hoko mai mo fakahoko foki moe ngaahi palani ngaue kuo mou ‘osi fokotu'utu'u.

Fakatauange pe ke kei tokonia ai pe kimoutolu 'i he 'Eiki mo oatu ha ivi mo ha poto ke fakahoko ‘aki ai pe ‘a hoomou ngaahi fatongia ‘i he kaha'u na.

Malo. 'Ofa Atu.

NGATA'ANGA

Hikitohi ‘e he: Potungaue Fakamatala mo e Fetu'utaki, Nuku'alofa, 2011.

Me'a ‘a e ‘Eiki Palemia Nopele Tu'ivakano, pea ko e ‘Eiki Minisita Fakamatala mo e Fetu'utaki lolotonga e ‘Ilo Pongipongi (prayer breakfast) ‘i he Hall Kolisi Kuini Salote ke faka'ilonga'i e a'usia e ta'u ‘e 10 e fai fatongia e Kautaha Fetu'utaki ‘a Tonga (TCC).

Last Updated ( Monday, 25 July 2011 10:03 )
 
Page 42 of 45

Who's Online

We have 777 guests online

PUBLIC ENTERPRISES